Vetëm pak ditë më parë, shitja e një kryevepre plot ngjyra të Vincent van Gogh-ut, e pikturuar në fund të jetës së artistit, u përfshi nga kaosi pasi trashëgimtarët e një pronari të mëparshëm pretenduan se vepra ishte shitur “nën presion”, mes përndjekjes naziste. Të mërkurën në mbrëmje, piktura u shit për më shumë se 190 milionë dollarë në një ankand të Sotheby’s në Nju Jork, duke thyer rekordin e mëparshëm të ankandit për një vepër të Van Gogh-ut.
Java para ankandit madhështor të mbrëmjes për veprën *Châtaigniers en fleurs* ishte plot kthesa e zhvillime të papritura deri në çastet e fundit. Trashëgimtarët, emrat e të cilëve nuk janë bërë publikë, të Samuel Fischerit — një botues hebre që jetonte në Berlin në vitet 1930 — pretenduan se piktura ishte shitur vetëm për shkak të vështirësive financiare me të cilat ishte përballur familja e tyre gjatë regjimit nazist.
Sotheby’s dhe shitësit — familja e biznesmenit të ndjerë argjentinas Carlos Pedro Blaquier dhe e bashkëshortes së tij, koleksionistes së artit Nelly Arrieta de Blaquier — publikuan deklarata ku thanë se po e trajtonin çështjen me seriozitet dhe ishin të hapur për dialog. Megjithatë, shtëpia e ankandeve deklaroi se kërkimet e saj për prejardhjen e veprës nuk e mbështesnin pretendimin. Të martën, Sotheby’s njoftoi se kishte arritur marrëveshje me trashëgimtarët e Fischerit, pa dhënë hollësi për kushtet.
Të mërkurën në mbrëmje, një betejë treminutëshe mes ofertuesve e çoi çmimin shumë përtej rekordit të mëparshëm të Van Gogh-ut, prej 117,2 milionë dollarësh.
Vepra e Van Gogh-ut që vendosi rekordin paraqet një shpërthim pemësh gështenje në fshatin Auvers-sur-Oise, ku artisti kaloi muajt e fundit të jetës pas daljes nga një institucion psikiatrik. Piktura nuk ishte ekspozuar publikisht prej gjysmë shekulli. Familja Blaquier-Arrieta nuk ua huazonte veprat e saj muzeve, ndaj shumë prej 12 veprave të përfshira në ankandin e së mërkurës janë parë rrallë në dekadat e fundit. Si rrjedhojë, koleksioni kishte fituar “një status legjendar e pothuajse mitik”, sipas Helena Newman, kryetares së Sotheby’s për Evropën.
“Është një nga koleksionet më të mëdha të artit impresionist dhe postimpresionist që kanë mbetur në duar private”, i tha Newman CNN-it në shtator, duke e përshkruar grupin e veprave si “një mini-Musée d’Orsay”. Për shembull, *Arlequin* i Cézanne-it është e vetmja vepër e serisë së tij me arlekina që nuk ndodhet në një muze. Ajo u shit për më shumë se 111 milionë dollarë në ankandin e së mërkurës, duke e çuar vlerën e përgjithshme të 12 pikturave të koleksionit në gati 412 milionë dollarë.
Në ankand u përfshinë edhe vepra të artistëve si Edgar Degas dhe Camille Pissarro. *En Canot (Jeune fille à la barque)* e Pierre-Auguste Renoir-it dhe *Le Jardin des Tuileries* e Claude Monet-së ishin ndër veprat e tjera kryesore. Ato u shitën përkatësisht për 27,5 milionë dhe 20,23 milionë dollarë.
Në fillim të kësaj jave, në ankandin e Christie’s u vendos një rekord i ri për veprat e piktorit rus Wassily Kandinsky. Vepra e tij *Betonte Ecken* — e cila dikur ishte shitur nga Guggenheim për vetëm 62 mijë dollarë — u shit për 85,8 milionë dollarë.
Diku tjetër, *Reflections on Painter and Model* e Roy Lichtenstein-it u shit për 24,7 milionë dollarë, ndërsa një nga pikturat *Infinity Net* të artistes së ndjerë japoneze Yayoi Kusama u shit të hënën për një rekord prej 15,1 milionë dollarësh.
Të martën, vetëm pak orë para ankandit të planifikuar, Christie’s shtyu shitjen e një vepre të Frida Kahlo-s, e cila më herët ishte raportuar si e zhdukur nga një muze në qytetin e Meksikos. Në një deklaratë, një zëdhënës i shtëpisë së ankandeve tha se piktura ishte tërhequr “për kërkime të mëtejshme”, duke shtuar: “Shpresojmë ta nxjerrim këtë vepër në shitje në një datë të mëvonshme.”
Ankandet kryesore të nëntorit të këtij viti, të zhvilluara në selitë e Sotheby’s, Christie’s, Phillips dhe Bonhams në Nju Jork, pritet të gjenerojnë rreth 2,4 miliardë dollarë shitje.











































