Marrëveshja e njoftuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump dhe kreu i përkohshëm i shtetit të Venezuelës, Delcy Rodriguez, më 28 gusht mund të jetë një marrëveshje energjetike me ndikim të gjerë për shfrytëzimin e fushave të naftës së vendit latino-amerikan, i cili sipas shumë vlerësimeve mban rezervat më të mëdha të provuara në botë. Marrëveshja parashikon investime të mëdha dhe zhvillimin e fushave me kapacitet të konsiderueshëm nafte.
Energjia dhe fuqia
Trump e festoi marrëveshjen duke e lidhur me dëshirën për të ulur çmimet e karburantit në SHBA dhe duke pretenduar se kontrolli i rezervave do të jetë strategjikisht në duart e Shtëpisë së Bardhë. Arsyetimi strategjik duhet parë në kontekstin e qëndrimit operacional të SHBA-së në Amerikën Latine dhe projeksionit të Uashingtonit ndaj partnerëve dhe kundërshtarëve.
SHBA-ja, si prodhuesi kryesor në botë i naftës dhe gazit natyror, ka nevojë për një zinxhir furnizimi efikas dhe të kontrolluar për të siguruar prodhim të qëndrueshëm të karburanteve dhe për të qetësuar tensionet e tregut. Kjo lidhet edhe me nevojat në rritje për energji nga inteligjenca artificiale dhe qendrat e të dhënave.
Kontrolli amerikan mbi fushat e naftës venezueliane mund të shërbejë edhe për qëllime gjeostrategjike: forcimin e pranisë së SHBA-së në Amerikën Latine dhe dërgimin e një mesazhi kundërshtarëve, nga Kina te Rusia, se Uashingtoni do të refuzojë përpjekjet për të ndërhyrë në sferën e tij të ndikimit.
Një mesazh edhe për OPEC-un?
Marrëveshja mund të shoqërohet nga një tjetër zhvillim: mundësia që Venezuela, anëtare historike e OPEC-ut, të largohet nga aleanca e prodhuesve të udhëhequr historikisht nga Arabia Saudite dhe aktualisht në dialog me Rusinë dhe aktorë të tjerë në formatin OPEC+. Bloomberg raportoi se dialogu mes zyrtarëve të Uashingtonit dhe Karakasit përfshinte edhe mundësinë e tërheqjes së Venezuelës nga grupi me seli në Vjenë.
Një transferim de facto i kontrollit mbi nxjerrjen e një pjese të rezervave të naftës në duart e SHBA-së do të përfaqësonte një goditje të rëndësishme politike për OPEC-un. Rëndësia e këtij zhvillimi do të ishte kryesisht strukturore dhe politike, pasi Venezuela aktualisht përbën një pjesë të vogël të prodhimit global, pavarësisht rezervave të saj shumë të mëdha. Nëse ky skenar materializohet, ai do të nxiste debat mbi aftësinë e OPEC-ut për të ndikuar thellësisht në tregjet e energjisë.
Zbatimi do të kërkojë kohë
Skenarët konvergojnë me perspektivën se Uashingtoni synon të konsolidojë praninë e tij në tregjet e energjisë dhe t’i bëjë investimet në Venezuelë faktor në zhvillimin e industrisë amerikane. Paralelisht, synohet që autoritetet e Karakasit të pranojnë konvergjencën me Uashingtonin përmes ndikimit që investimet mund të kenë mbi kapacitetin prodhues dhe kthimet në tregjet ndërkombëtare.
Megjithatë, pengesat për finalizimin e marrëveshjeve janë të konsiderueshme. Investimet kapitale do të kërkojnë bashkëpunim të gjerë nga sektorët amerikanë të energjisë dhe infrastrukturës, si dhe ekspertizë, kapacitet industrial dhe zinxhirë të rinj furnizimi.
Reuters raportoi se Chevron po punon për të zgjeruar praninë e saj në Venezuelë, ndërsa projekte të tilla do të kërkojnë kohë për të dhënë rezultate konkrete. Brad W. Setser, nga Këshilli për Marrëdhëniet me Jashtë, parashikoi një skenar dhjetëvjeçar për ringjalljen e sektorit energjetik venezuelian dhe rritjen e prodhimit. Kthimi i Venezuelës në orbitën e SHBA-së duket strukturorisht i përfunduar në nivel politik, por do të duhet kohë për të kuptuar efektet konkrete të këtij partneriteti.
SHBA-të po forcojnë rolin në Amerikën Latine
Në Venezuelë janë në lojë disa faktorë: kërkimi për thellësi strategjike në rezervat amerikane, dëshira për të mobilizuar investimet e kompanive të mëdha amerikane, projeksioni gjeopolitik i Uashingtonit në rajon dhe perspektiva e rigjallërimit të sektorit nxjerrës venezuelian.
E ardhmja e marrëveshjes do të varet nga mënyra se si ajo do të përkthehet në marrëveshje dhe iniciativa konkrete, investime dhe rritje të kapacitetit nxjerrës. Një sektor i destabilizuar nga vite keqmenaxhimi dhe sanksionesh nuk mund të rindërtohet shpejt. Megjithatë, zhvillimi mbetet një vlerë e rëndësishme politike dhe një mesazh i qartë: energjia është gjithnjë e më shumë një faktor fuqie dhe ndikimi, ndërsa SHBA-të nuk kanë ndërmend të humbasin aftësinë për të formësuar dinamikën e saj në shkallë globale.
