Kur bëhet fjalë për thithjen e hekurit, nuk ka rëndësi vetëm ajo që hani, por edhe mënyra se si e hani.
Kur u rrita, besoja se nëse haja shumë spinaq, do të rritesha i fortë dhe i shëndetshëm. Edhe sot e shtoj rregullisht në smoothie, makarona dhe omëleta.
Më pëlqen jo vetëm sepse është i gjithanshëm, i lehtë për t’u gatuar dhe i pasur me fibra , por sepse është gjithashtu një burim i mirë hekuri, apo jo?
Epo, edhe pse nuk gabohem plotësisht, ne nuk thithim aq shumë hekur nga spinaqi i gjallë.
Duke pasur parasysh që rreth një në tre prej nesh ka mungesë hekuri, ia vlen të kuptohet se nuk është vetëm ajo që hamë – por edhe mënyra se si e hamë ushqimin dhe e përgatisim atë – që na jep shansin më të mirë për të marrë sasitë që na nevojiten.
Mungesa më e zakonshme
Mungesa e hekurit është mungesa më e zakonshme ushqyese në botë, veçanërisht tek fëmijët dhe gratë në moshë riprodhuese.
Ndjenja e lodhjes, dobësisë ose gulçimit janë të gjitha shenja që mund të keni nivele të ulëta të gjakut , pasi ky mineral thelbësor ndihmon në prodhimin e hemoglobinës, proteinës që transporton oksigjen në pothuajse çdo pjesë të trupit tonë.
“Është më mirë të përpiqeni të parandaloni aneminë duke ngrënë dietën e duhur”, thotë Susan Fairweather-Tait, profesoreshë e metabolizmit të mineraleve në Universitetin e Anglisë Lindore.
Kur bëhet fjalë për sa lehtë e thithim hekurin nga ushqimi, jo të gjitha ushqimet e pasura me hekur janë të barabarta.
Dietat pa mish kërkojnë kujdes shtesë
Ekzistojnë dy forma dietike të hekurit . Hekuri hemik gjendet në mish dhe ushqime deti, ndërsa hekuri jo-hemik vjen nga ushqimet me bazë bimore.
Ne kemi tendencë ta përthithim të parin më lehtë sesa të dytin. Trupi ynë përthith rreth 15-30% të hekurit hemik, dhe më pak nga lloje të ndryshme të hekurit jo-hemik (rreth 2% të kësaj në bishtajoret e thata dhe rreth 7-9% në perimet me gjethe).
Por, ndërsa shqetësimet rriten në lidhje me koston, si dhe ndikimin e mishit të kuq në shëndet dhe mjedis , disa njerëz po hanë më pak. Kjo mund të kontribuojë në mungesën e hekurit nëse nuk zëvendësohet me burime të tjera hekuri, thotë Yemisi Latunde-Dada, një lektore e lartë në shkencat ushqyese në King’s College London. Për fat të mirë, ka shumë burime hekuri me bazë bimore që mund të përbëjnë qëllimin tuaj të përditshëm .
Dhe ndërsa këto burime jo-heme absorbohen në mënyrë më pak efikase, ka mënyra të shumta për të maksimizuar përthithjen nga ushqimet me bazë bimore.
1. Ziejini disa zarzavate, avulloni të tjerat
Mënyra se si përgatitet ushqimi mund të ndikojë në sasinë e hekurit që kemi në dispozicion.
Spinaqi që më pëlqen më shumë, përmban përbërës të quajtur oksalate. Këto mund të lidhen me hekurin dhe të bllokojnë përthithjen e tij nga trupi ynë. Por kur e ziejmë, përbërësit çlirohen dhe mund të përthithet më shumë hekur.
Ky rregull vlen, megjithatë, vetëm për perimet me gjethe jeshile që janë të pasura me oksalate, siç janë spinaqi, panxhari zviceran dhe gjethet e panxharit.
Zarzavate të tjera, si marule, lakra dhe bok choy, nuk kanë nevojë për kullimin e oksalateve të tyre. Në fakt, ngrënia e tyre e gjallë ose e zier në avull ndihmon në ruajtjen e më shumë vitaminës C, duke siguruar një nxitje të përthithjes së hekurit.
2. Kombinoni ushqimet e pasura me hekur me vitaminë C
Kur shtojmë vitaminë C në dietën tonë, ne thithim më shumë hekur, kanë treguar studimet .
“Vitamina C është një përforcues i fuqishëm i përthithjes së hekurit nga burimet ushqimore bimore”, thotë Latunde-Dada.
Krahas ushqimeve që përmbajnë hekur, mund të provoni të shtrydhni limon gjatë një vakti ose të pini një gotë (të vogël) lëng portokalli së bashku me bukën e thekur me maja për mëngjes.
3. Përqafo fermentimin
Fermentimi gjithashtu mund ta ndihmojë trupin tuaj të thithë më shumë hekur. Kjo për shkak se zbërthen acidin fitik, një përbërës natyral që gjendet në drithëra, arra dhe fara, gjë që e bën më të vështirë për trupin të thithë hekurin nga ushqimi.
Për këtë arsye, mund të merrni në konsideratë zëvendësimin e bukës së rregullt me ??bukë të thartë .
4. Mos u mbështetni vetëm te të fortifikuarat
Shumë ushqime bazë, duke përfshirë bukën dhe drithërat e mëngjesit, janë të fortifikuara me hekur . Por prodhuesit kanë tendencë të përdorin forma më pak të absorbueshme që janë “joreaktive” dhe kështu nuk ndikojnë në shijen, ngjyrën ose afatin e ruajtjes së ushqimit.
“Ne nuk e thithim shumë mirë hekurin nga shumica e produkteve të fortifikuara”, thotë Fairweather-Tait.
Në një studim që mati përthithjen e hekurit nga ushqimet e fortifikuara, studiuesit zbuluan se përthithja e hekurit nga drithërat për foshnje ishte shumë e ulët, duke filluar nga 0.6 në 2.2%.
Në të kundërt, i njëjti studim zbuloi se thithja e hekurit ishte më e lartë për bukët e bëra me miell të bardhë të rafinuar. ( Një studim tjetër zbuloi se thithja nga buka e bërë me miell të rafinuar arriti në 13.6%.)
5. Kujdes me ushqimin që pini
Ajo që pimë ndërsa hamë mund të ndikojë gjithashtu në sasinë e hekurit që thithim nga dieta jonë.
Ashtu si me oksalatet, thithja e hekurit mund të reduktohet nga komponime të tilla si polifenolet, taninet, fibrat dhe fitatet, thotë Latunde-Dada.
Kafeja dhe çaji përmbajnë tanine dhe polifenole, që do të thotë se nëse hamë drithëra të pasura me hekur për mëngjes së bashku me një çaj, nuk do ta përthithim aq mirë atë.
Nëse dëshironi një filxhan çaj, është mirë ta pini të paktën dy orë pas vaktit, këshillon Fairweather-Tait.
Mjaftueshëm, por jo shumë
Sasia jonë e rekomanduar ditore e hekurit gjithashtu merr parasysh faktin se ne thithim relativisht pak në përgjithësi.
Edhe nëse po e arrini sasinë tuaj ditore, ka të ngjarë që të thithni vetëm një deri në dy miligramë hekur në ditë , thotë Fairweather-Tait. Kjo është e barabartë me atë që humbasim çdo ditë, thotë ajo, përmes gjërave si djersa ose menstruacionet./











































