Franca është e vendosur të çojë përpara planin për zgjerimin e mbrojtjes së saj bërthamore në pjesën tjetër të Evropës, duke dislokuar avionët luftarakë shumëfunksionalë Rafale, të pajisur për përdorimin e armëve bërthamore, në bazat ajrore të vendeve aleate. Plani përfshin dhjetë shtete, të cilat janë të gatshme të mirëpresin dhe të ofrojnë mbështetjen e nevojshme për avionët që bëjnë pjesë në forcën ajrore strategjike franceze, të njohur si “Force de frappe”.
Objektivi është forcimi i bashkëpunimit strategjik dhe përballimi i kërcënimeve të mundshme ndaj NATO-s, në rast se Shtetet e Bashkuara nuk ofrojnë një përgjigje të menjëhershme. Nisma ka marrë formë për shkak të pasigurisë në rritje mbi besueshmërinë e ombrellës bërthamore amerikane, te e cila Evropa është mbështetur gjatë Luftës së Ftohtë dhe dekadave pas saj.
Mbrojtja bërthamore franceze për Evropën
Koncepti i parandalimit të avancuar synon të zgjerojë praninë dhe fleksibilitetin operacional të forcave strategjike franceze në kontinent, duke krijuar pasiguri te kundërshtarët e mundshëm lidhur me vendndodhjen e tyre dhe mundësitë e reagimit.
Transferimi i shpejtë i avionëve të pajisur me armë bërthamore mes bazave të ndryshme evropiane do të mundësonte shpërndarjen e tyre në disa vende, duke vështirësuar identifikimin dhe duke zgjeruar mundësitë operacionale në rast përshkallëzimi. Sipas gazetës “Wall Street Journal”, projekti përfshin Britaninë e Madhe, Gjermaninë, Holandën, Belgjikën, Poloninë, Greqinë, Finlandën, Norvegjinë, Suedinë dhe Danimarkën. Megjithatë, niveli i pjesëmarrjes do të ndryshojë nga një shtet në tjetrin, pasi përfshirja në nismë nuk nënkupton domosdoshmërisht gatishmërinë për të pritur armë bërthamore.
Finlanda, për shembull, e ka përjashtuar këtë mundësi në kohë paqeje, por ka konfirmuar interesin për një bashkëpunim më të gjerë strategjik. Bashkëpunimi parashikon stërvitje të përbashkëta, shkëmbim informacioni të inteligjencës, integrim të sistemeve të paralajmërimit të hershëm, komunikime të sigurta dhe mundësinë e përdorimit të infrastrukturës ushtarake të aleatëve për dislokimin e avionëve Rafale. Destinacionet dhe afatet kohore ende nuk janë përcaktuar, ndërsa negociatat me partnerët ndodhen në faza të ndryshme. Aktualisht, Franca është e vetmja fuqi bërthamore në Bashkimin Evropian dhe fuqia e dytë bërthamore në kontinent, pas Britanisë së Madhe.
Forcat e Armatosura franceze kanë dy komponentë të parandalimit bërthamor: atë ajror, të përbërë nga avionët Rafale, të pajisur me raketa lundrimi supersonike ASMP-A, të cilat mund të mbajnë koka bërthamore me fuqi deri në 300 kilotonë, dhe komponentin detar, të përbërë nga nëndetëset bërthamore me raketa balistike të klasës “Le Triomphant”. Sipas vlerësimeve, arsenali francez përmban rreth 290 koka bërthamore, por autoritetet franceze kanë njoftuar synimin për ta rritur këtë numër, duke ndërprerë publikimin e të dhënave mbi kapacitetet e tij.
Avionët Rafale francezë në Gjermani dhe stërvitjet me britanikët
Orientimi i ri strategjik ka nisur të marrë formë edhe në terren. Në korrik, Franca dislokoi disa avionë Rafale në bazën ajrore të Nörvenichit në Gjermani, në kuadër të forcimit të bashkëpunimit me Berlinin. Një tjetër hap u ndërmor më 20 dhe 21 tetor, kur avionët luftarakë francezë dhe britanikë morën pjesë për herë të parë në një stërvitje të përbashkët që përfshinte simulimin e një sulmi bërthamor.
Gjatë operacionit “Rummy”, të zhvilluar në hapësirën ajrore të Mesdheut, avionët Rafale francezë, të ngritur nga baza e Saint-Dizier, simuluan një mision sulmi bërthamor, të shoqëruar nga avionët Eurofighter Typhoon të Forcave Ajrore Mbretërore britanike. Stërvitja u zhvillua me armatim inert dhe kishte për qëllim testimin e koordinimit dhe ndërveprimit mes forcave ajrore të dy fuqive bërthamore evropiane.
Operacioni përbën një hap të rëndësishëm në bashkëpunimin franko-britanik, të forcuar edhe nga Deklarata e Northwood e vitit 2025. Ministrja franceze Catherine Vautrin theksoi se zotërimi i forcave bërthamore të pavarura nuk e përjashton mundësinë e koordinimit të aktiviteteve të tyre. Edhe ministri britanik i Mbrojtjes, Wes Streeting, e cilësoi operacionin fillimin e një kapitulli të ri në bashkëpunimin bërthamor mes Londrës dhe Parisit.
Kontrolli i armëve bërthamore mbetet në duart e Francës
Pavarësisht hapjes ndaj partnerëve evropianë, Franca do të ruajë kontrollin ekskluziv mbi arsenalin e saj bërthamor. Plani nuk parashikon transferimin e kokave bërthamore nën autoritetin e qeverive të tjera dhe çdo vendim për përdorimin e tyre do të vazhdojë të jetë kompetencë e presidentit francez. Ndryshe nga marrëveshjet e NATO-s për ndarjen e armëve bërthamore, që parashikojnë praninë e bombave amerikane në disa vende aleate, nisma franceze nuk përfshin administrimin e përbashkët të armëve dhe as nuk krijon detyrim automatik për përgjigje bërthamore në rast sulmi ndaj një shteti partner.
Projekti, zbatimi i plotë i të cilit mund të kërkojë disa vite, synon të plotësojë mbrojtjen amerikane me një kapacitet më të madh evropian për koordinim strategjik. Parisi synon ta bëjë forcën e vet bërthamore një element më të rëndësishëm të sigurisë së kontinentit, duke ruajtur autonominë vendimmarrëse dhe pa u dhënë aleatëve evropianë të drejtë për të vendosur mbi përdorimin e armëve të saj.
