Më 7 maj 2025, Drejtoria e Përgjithshme e Inteligjencës Ukrainase (GUR) nisi një sulm me dron në uzinën e Optic Fiber Systems JSC. Ky është prodhuesi kryesor industrial në Federatën Ruse, duke prodhuar 4.3 milionë kilometra fibra optike çdo vit. Ky ishte një objektiv prioritar për të zvogëluar ndikimin shkatërrues të dronëve që përdoren më gjerësisht nga rusët në vijën e frontit (60% në fillim të vitit 2026).
Këto FPV janë të vështira për t’u kapur sepse drejtohen nga një kabllo fizike me fibra optike. Inteligjenca e Kievit ka frikë se bobina mund të arrijë deri në 50 kilometra. Dhe ato shkaktojnë humbje 25% më të larta në personel dhe pajisje për ukrainasit sesa për rusët.
Drone që kanë një ndikim vdekjeprurës dhe godasin falë furnizimeve sekrete me fibra optike nga Kina. Një nga të parët ishte “Princi Vandal i Novgorodit” (KVN). Dhe për dronët kamikazë me rreze të gjatë veprimi si Gerani ose Gerbera i kopjuar nga Irani, teknologjia kineze siguron modemet për t’i pilotuar ato nga distanca.
Në javën që përfundoi më 15 gusht, forcat ruse lëshuan 1,550 dronë sulmi, 1,560 bomba rrëshqitëse dhe 62 raketa balistike kundër Ukrainës. Ushtria e Kievit nuk bën përjashtim, duke dërguar valë prej 600 deri në 1,500 dronësh drejt Moskës dhe objektivave të tjerë, siç është rafineria e Permit 1,600 kilometra larg kufirit.
Megjithatë, më pak se 5% nuk qëllohen, dhe në kryeqytetin rus shkalla bie nën 1% Lufta me dronë është gjithnjë e më shumë në zemër të konfliktit, dhe Qendra për Reformat e Mbrojtjes (CDR), një grup ekspertësh ukrainas, ka zbuluar ndihmën e fshehtë të Kinës në një raport të detajuar. Vitin e kaluar, rusët prodhuan 50,000 dronë KVN në muaj, droni me fibra optike më i përdorur. Vlerësimet e CDR tregojnë se “vetëm kjo platformë mund të shfrytëzojë midis 6 dhe 12 milionë kilometrave fibra në vit”. Rusët kanë zhvilluar edhe dronë të tjerë të tillë: Piranha, Skvorets, Hortensia, Ovod-Pro dhe Veles.
Roli
Deri në vitin 2025, “deri në 50 milionë kilometra fibër optike mund të ishin përdorur për dronët rusë FPV”. Para pushtimit, furnizuesi kryesor i lëndëve të para të Rusisë ishte kompania japoneze Sumitomo Electric Industries Ltd. Duke filluar nga viti 2023, sipas raportit të Kievit, ajo u zëvendësua nga Golden Rings Technologies Co Ltd dhe Beijing Qi Yi Technologies Co Ltd. “Kina luan njëkohësisht disa role”, shkruajnë ekspertët e qendrës kërkimore, “si furnizues i fibrës optike bazë dhe lëndëve të para për prodhimin e saj, si dhe si burim i komponentëve specifikë të kabllove, veçanërisht bobinave për dronë”. Të dhënat zyrtare të doganave regjistruan importe të fibrave optike në Rusi nga Kina që arritën në 1,330 ton për mbi 72 milionë dollarë nga viti 2023 deri në vitin 2024. Megjithatë, kjo pasqyron vetëm një pjesë të zinxhirit të furnizimit nga Pekini, i cili prodhon 60% të materialit të fibrave optike në botë. Nuk është rastësi që pas bombardimit të uzinës kryesore ruse, importet nga Kina u rritën ndjeshëm, duke shkuar nga 191,000 kilometra në 527,000 në tre muaj.
Detajet
Qendra për Reformat e Mbrojtjes beson se “roli i Republikës Popullore të Kinës nuk duhet të shihet si një eksport sporadik i mallrave civile, por më tepër si një faktor sistemik që i lejon Federatës Ruse të kompensojë prodhimin e saj të dobët të fibrave optike dhe të rrisë përdorimin e dronëve FPV”. Për më tepër, kompanitë kineze Shenzhen Xingkai Technology dhe Shenzhen Sinosun Technology thuhet se po furnizojnë rusët me modemë dhe pajisje për sistemin e komunikimit rrjetë të UAV-ve kamikaze.
Gjurmë të këtyre u gjetën midis rrënojave të mjeteve ajrore pa pilot me rreze të gjatë Shahed/Geran dhe Gerbera. Që nga shkurti i këtij viti, “modemët rrjetë (kinezë – red.) janë zbuluar rregullisht në UAV-të sulmuese me rreze të shkurtër” siç janë Molniya dhe Scalpel. Aspekti paradoksal është se edhe një kompani amerikane, Ubiquiti Inc., thuhet se furnizon komponentë të ngjashëm të rëndësishëm nëpërmjet triangulacioneve përmes ish-republikave sovjetike si Kazakistani dhe Kirgistani, Turqia, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Hong Kongu.
Pikërisht përmes ish-qytetit-shtet, nën kontrollin e Pekinit, bëhet pagesa për materialet kineze të dronëve. Kjo skemë “përdoret posaçërisht për të lehtësuar dërgesat nga Kina në Rusi”, thuhet në raport, “dhe për të zvogëluar dukshmërinë e një lidhjeje të drejtpërdrejtë midis prodhuesit dhe blerësit përfundimtar”.
