Bombat amerikane, raketat kruiz dhe dronët e teknologjisë së fundit kanë shkatërruar ura iraniane, mbrojtje bregdetare, kulla kontrolli dhe objekte të tjera ushtarake gjatë javës së kaluar. Megjithatë, ndërsa Presidenti i SHBA-së Donald Trump kërcënon të përshkallëzojë luftën dhe të godasë edhe më fort armikun, Irani deri më tani ka treguar aftësinë për t’u hakmarrë me sulmet e veta. Irani, ose regjimi atje, mbështetet në mbijetesën e tij si një fuqi ushtarake e aftë për t’iu kundërvënë Shteteve të Bashkuara, falë një rrjeti “qytetesh raketore” nëntokësore dhe një impianti bërthamor në ndërtim e sipër, i cili është varrosur aq thellë në mal sa asnjë bombë amerikane nuk mund ta arrijë atë, siç shkruan britanikja The Times.
“Qytetet e raketave” është termi i përdorur nga autoritetet iraniane për të përshkruar rrjetin e gjerë, të shtrirë dhe të fortifikuar rëndë të bazave dhe tuneleve ushtarake nëntokësore të gërmuara thellë në malet anembanë Iranit. Këto komplekse sekrete janë të projektuara për mbijetesë dhe përmbajnë mijëra raketa balistike, dronë dhe mjete lëshimi, si dhe shërbejnë si një pengesë strategjike kundër sulmeve. Këto objekte të fortifikuara dhe të rrënjosura thellë qëndrojnë midis fitores së Trump në luftën që ai ka nisur dhe një lufte të zgjatur rraskapitëse nga e cila askush nuk do të dilte fitimtar. Në një intervistë javën e kaluar, Trump tha se SHBA-të ka të ngjarë të bombardojnë së shpejti kompleksin bërthamor të njohur si “Mali i Kazmës” (Mali Kramp ose Mali Kazmë – në persishten e romanizuar Kūh-e (mal) Kolang (kramp ose kazmë) Gaz Lā), në kundërshtim dhe një fyerje ndaj kërkesës së tij që Teherani të mos ndjekë kurrë armë bërthamore. Ky kompleks nëntokësor nuk është ende funksional dhe ndodhet në malet në jugperëndim të Natanzit, një nga tre impiantet bërthamore të sulmuara nga SHBA-të dhe Izraeli në Operacionin “Midnight Hammer” qershorin e kaluar. Ka vetëm një bombë dhe depërton shumë sipërfaqësisht.
Detajet
Trump tha se kompleksi, i cili vlerësohet të jetë ndërtuar qindra metra nën një shtresë masive shkëmbi graniti, do të pësojë një “goditje të fortë, të madhe dhe të fortë që nga dera e përparme”. “Po e vëzhgojmë nga afër Malin Pickaxe”, tha Trump në një intervistë me Hugh Hewitt , një prezantues radiofonik konservator në Salem Radio. “Do ta shkatërrojmë Malin Pickaxe. U thoni iranianëve të përgatiten”, tha ai. Deri më tani, Mali Pickaxe nuk ka qenë cak i ndonjë sulmi, megjithëse inteligjenca amerikane beson se po ndërtohet për të prodhuar centrifuga për të pasuruar uraniumin në nivelin e nevojshëm për të bërë armë bërthamore, si dhe për vetë procesin e pasurimit.Objekti ka dy palë hyrje të përforcuara në anët lindore dhe perëndimore, dhe vlerësohet se dhomat nën sipërfaqe, në të cilat mund të zhvillohet prodhimi bërthamor, ndodhen në një thellësi prej më shumë se 100 metrash, dhe deklarata e Trump për sulmin “përmes derës së përparme” – domethënë, drejt “në ballë” – sugjeron se qëllimi i sulmit do të ishte mbyllja e hyrjes në kompleks, dhe jo përpjekja për të depërtuar mjaftueshëm thellë për të shkatërruar dhomat nëntokësore.
Por Forcat Ajrore Amerikane, siç shkruan The Times, kanë vetëm një lloj bombe konvencionale të aftë për të arritur objekte të varrosura thellë. Është e ashtuquajtura bombë-bunker GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP), me peshë rreth 13 tonë e gjysmë, të cilën bombarduesit e fshehtë B-2 e hodhën në Natanz dhe dy objekte të tjera bërthamore në Fordow dhe Isfahan vitin e kaluar. Por edhe kjo bombë, e projektuar për të shkatërruar objektiva thellë nën tokë, mund të depërtojë, siç vlerësohet, deri në rreth ‘vetëm’ 60 metra nën tokë. “Një sulm në Malin Pickaxe mund të synojë linjat ajrore të energjisë, pozicionet e kanaleve të ventilimit [të cilat ishin objektivat e sulmit të qershorit të kaluar] dhe hyrjet e tuneleve të hapura”, vlerëson Instituti për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare (ISIS) me seli në Uashington. Megjithatë, me stokun aktual tashmë të kufizuar të bombave MOP – nga afërsisht 20 që kishin, 14 u përdorën në Operacionin “Midnight Hammer” – ushtria amerikane nuk mund të garantojë se do të jetë në gjendje ta çaktivizojë funksionalisht kompleksin në planin afatgjatë.
Planet iraniane kanë dhënë rezultate
I njëjti problem ekziston edhe me “qytetet e raketave” të varrosura thellë në Iran, dhjetëra vende nëntokësore në të gjithë vendin që strehojnë raketa me rreze të mesme dhe të shkurtër veprimi dhe sisteme lëshimi. Forcat ajrore të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) ruajnë raketa në sisteme tunelesh që përfshijnë nivele të shumëfishta, shumë prej të cilave janë gjithashtu të varrosura brenda maleve. SHBA-të dhe Izraeli pretenduan se kishin shkatërruar qindra sisteme lëshimi dhe depo armësh iraniane midis 28 shkurtit dhe shpalljes së armëpushimit në prill. Megjithatë, vlerësohet se Irani kishte rreth 2,500 raketa me rreze të mesme dhe mijëra raketa me rreze të shkurtër veprimi dhe dronë sulmues para luftës, që do të thotë se mund të ketë ende rezerva të konsiderueshme. Në një deklaratë të lëshuar të shtunën, udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, paralajmëroi SHBA-në kundër përshkallëzimit të mëtejshëm dhe tha se Irani dhe aleatët e tij rajonalë mund t’u japin ende kundërshtarëve të tyre “mësime të paharrueshme”.
Javën e kaluar, Irani publikoi një video që tregonte dy komandantë të IRGC-së – të dy tani të vdekur, sipas The Times – duke vizituar tunelet e njërit prej “qyteteve” nëntokësore, muret e të cilit ishin të mbuluara me raketa dhe lançues. Pamjet e mëparshme të medias shtetërore tregonin tunele të gjera ku ruhen rezerva të mëdha armësh. Për më shumë se një javë, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka thënë se sulmet e saj do të “degradojnë” aftësitë e Iranit me raketa dhe dronë. Megjithatë, sulmet hakmarrëse në shkallë të gjerë të nisura nga Irani kundër Kuvajtit, Bahreinit, Katarit, Jordanisë dhe objektivave të tjera në Lindjen e Mesme, përfundon gazeta britanike, tregojnë se planet afatgjata të luftës të IRGC-së kanë dhënë rezultate.
