Në qytetin jemenas të Taizit, tingujt e bombardimeve dhe të armëve janë kthyer në pjesë të përditshmërisë. Për të qetësuar fëmijët e tyre, prindërit përpiqen t’ua fshehin të vërtetën, duke u thënë se zhurmat që dëgjojnë janë thjesht fishekzjarre apo festa. Por pas këtyre fjalëve fshihet një realitet i tmerrshëm: një qytet i izoluar, i goditur nga sulmet dhe që po përballet me mungesë të ushqimeve, ilaçeve, ujit dhe karburantit.
“Kur djali im 11-vjeçar dëgjon një zhurmë të fortë, i them të mos ketë frikë, se janë thjesht fishekzjarre”, rrëfen Ashwaq, një mësuese dhe nënë e tre fëmijëve, për BBC-në. Ajo pranon se djali tashmë është mjaftueshëm i rritur për të kuptuar se çfarë po ndodh rreth tij, pasi lufta ka qenë pjesë e pjesës më të madhe të jetës së tij.
Taizi, një nga qytetet më të rëndësishme të Jemenit, është rrethuar plotësisht nga forcat rebele Huthi, të cilat muajin e kaluar shtrënguan kontrollin mbi qytetin e mbajtur nga qeveria. Popullsia e tij vlerësohet nga 600 mijë deri në 1 milion banorë, të cilët tashmë po përballen me izolim pothuajse të plotë nga pjesa tjetër e vendit.
BBC ka kontaktuar shtatë banorë të qytetit, të cilët kanë përshkruar kushtet e rënda të jetesës nën rrethim. Sipas dëshmive të tyre, vetëm sasi minimale ushqimesh arrijnë të hyjnë në qytet, ndërsa çmimet e produkteve bazë, si orizi, sheqeri dhe vaji, janë dyfishuar ose trefishuar.
Edhe furnizimet jetike po pakësohen me shpejtësi. Ilaçet, uji dhe karburanti janë gjithnjë e më të vështira për t’u siguruar, ndërsa shkollat dhe restorantet janë mbyllur. Në rrugë, dikur të mbushura me njerëz dhe automjete, tashmë mbizotëron heshtja.
Mbeturinat e grumbulluara janë kthyer në një tjetër problem serioz. Banorët, në përpjekje për t’i larguar ato, detyrohen t’u vënë flakën, duke shkaktuar tym toksik që rëndon edhe më shumë kushtet e jetesës.
“Qyteti është kthyer në një burg të madh”
Ashwaq tregon se familja e saj pothuajse nuk del më nga shtëpia, pasi bombardimet mund të ndodhin në çdo moment dhe snajperët përbëjnë rrezik edhe gjatë lëvizjeve të shkurtra.
“Dikur ishte një qytet plot jetë. Njerëzit punonin, vizitonin njëri-tjetrin dhe kishin shpresa për të ardhmen, pavarësisht vështirësive. Tani pothuajse nuk dalim më”, rrëfen ajo.
Për nënën e tre fëmijëve, frika më e madhe është siguria e tyre. Ajo thotë se shqetësohet për ta çdo ditë, çdo orë, madje çdo minutë.
Taizi ka qenë prej kohësh një pikë strategjike në luftën civile të Jemenit. Qyteti shërben si një portë drejt Adenit, selisë së përkohshme të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht, dhe zonave jugore të vendit.
Rebelët Huthi, të mbështetur nga Irani, mbërritën në periferi të qytetit në vitin 2015, duke bllokuar rrugët dhe duke e rrethuar atë nga tri anë. Një vit më parë, ata kishin marrë nën kontroll edhe kryeqytetin Sana.
Më shumë se një dekadë më vonë, qeveria e dobët dhe e përçarë nuk ka arritur të rimarrë kryeqytetin dhe pjesën më të madhe të veriperëndimit të vendit, pavarësisht mbështetjes dhe sulmeve ajrore të Arabisë Saudite.
Gjatë muajve të fundit, konflikti është përshkallëzuar sërish pas një periudhe relativisht të qetë katërvjeçare. Huthët kanë zgjeruar kontrollin territorial dhe kanë goditur Arabinë Saudite me raketa dhe dronë, duke e kthyer luftën civile në një kërcënim për stabilitetin rajonal.
Spitalet drejt kolapsit, fëmijë të vrarë nga snajperët
Pasojat e rrethimit janë veçanërisht të rënda për sistemin shëndetësor. Një mjek i urgjencës, i identifikuar nga BBC me emrin Yaser për arsye sigurie, tregon se mes të plagosurve të dërguar së fundmi në spital ishin edhe katër fëmijë, të qëlluar nga snajperët e Huthëve. Dy prej tyre nuk arritën të mbijetonin.
Mjeku rrëfen se snajperët zakonisht synojnë kokën dhe kraharorin, ndërsa për të pjesa më e vështirë është trajtimi i fëmijëve të plagosur.
“Duhet të marr përgjegjësinë, të ruaj qetësinë dhe të mbështes familjet. Është një situatë që nuk mund ta përshkruaj me fjalë, kur shoh një baba përballë fëmijës së tij të plagosur rëndë”, thotë ai.
Edhe mbërritja në spital është një sfidë më vete. Disa familje detyrohen të ecin për orë të tëra nga zonat periferike për të marrë ndihmë mjekësore.
Ndërkohë, spitalet po përballen me mungesë të theksuar të materialeve mjekësore. Edhe lëngjet dezinfektuese që përdoren për sterilizimin e instrumenteve kirurgjikale janë drejt mbarimit.
Sipas mjekut, spitali ku ai punon mund të vazhdojë të funksionojë edhe për dy javë të tjera, ndoshta.
Situata është po aq alarmante edhe në shërbimet e tjera shëndetësore. Guvernatori i Taizit, Nabil Shamsan, thotë se spitalet kanë humbur 70 për qind të kapaciteteve të tyre, ndërsa 120 qendra shëndetësore janë mbyllur.
Ai paralajmëron për përhapjen e sëmundjeve, rritjen e kequshqyerjes, shtimin e vdekjeve të të porsalindurve dhe pamundësinë e qindra pacientëve me probleme në veshka për të marrë trajtimin me dializë.
Sipas autoriteteve lokale, që prej gushtit, 148 civilë janë vrarë nga sulmet e Huthëve. Megjithatë, numri i përgjithshëm i viktimave mbetet i paqartë.
“Çdo ditë varrosim dhjetëra banorë të Taizit”, thotë guvernatori, duke theksuar se njerëzit nuk po humbasin jetën vetëm nga bombardimet dhe plumbat, por edhe nga mungesa e ushqimit, furnizimeve dhe të ardhurave.
Huthët mohojnë rrethimin
Udhëheqësi i Huthëve, Abdul Malik al-Houthi, ka mohuar se qyteti është nën rrethim. Në fund të muajit të kaluar, ai pretendoi se rrugët për furnizimin me ushqime, ilaçe dhe ndihma humanitare mbeten të hapura.
Por këto pretendime kundërshtohen nga qeveria jemenase, banorët e qytetit, organizatat humanitare dhe Kombet e Bashkuara.
Guvernatori Shamsan thotë se beteja për Taizin nuk ka të bëjë vetëm me kontrollin territorial. Sipas tij, Huthët synojnë të ndryshojnë karakterin e qytetit, i njohur historikisht si një qendër e arsimit, kulturës, lirisë dhe pluralizmit politik.
Ai akuzon rebelët se kërkojnë të imponojnë doktrinën e tyre të rreptë fetare dhe ta kthejnë qytetin pas në kohë.
I pyetur se sa gjatë mund të rezistojë Taizi, përgjigjja e tij është e zymtë: “Deri sa popullsia të zhduket”.
Banorët armatosen për të mbrojtur qytetin
Përballë përshkallëzimit të luftimeve, shumë banorë kanë vendosur t’i bashkohen mbrojtjes së qytetit. Kampet e stërvitjes për vullnetarët janë shtuar, por në disa raste përgatitja zgjat vetëm një ose dy ditë përpara se ata të dërgohen në front.
Akram, 31 vjeç, emri i vërtetë i të cilit nuk bëhet publik për arsye sigurie, është një prej tyre. Ai ka humbur katër miq gjatë muajit të fundit, të cilët kanë lënë pas bashkëshortet dhe fëmijët.
Kur Taizi u rrethua për herë të parë në vitin 2015, ai ndërpreu studimet për të marrë armët. Atëherë humbi edhe shtëpinë e tij në një zonë periferike, të cilën nuk e ka parë më që prej asaj kohe.
Muajin e kaluar, kur qyteti u izolua sërish, ai bleu një pushkë të tipit kallashnikov, të prodhimit kinez, për rreth 1 200 dollarë. Sipas tij, e njëjta armë kushtonte më pak se gjysmën e kësaj shume më parë.
Akram thotë se kjo luftë është ndryshe nga ajo e vitit 2015, pasi Huthët tashmë disponojnë teknologji të reja, raketa dhe dronë.
Megjithatë, ai dhe shumë të tjerë e konsiderojnë mbrojtjen e qytetit detyrë të tyre.
“Ne jetojmë në liri. Nuk mund të dorëzohemi dhe nuk mund të largohemi. Nuk mund të marrim frymë pa qytetin tonë”, shprehet ai.
Fëmijët përpiqen të flenë mes bombardimeve
Edhe fotografi Ahmad Al-Basha rrëfen se netët janë kthyer në momentet më të frikshme për banorët, pasi bombardimet dhe granatimet vazhdojnë edhe pas rënies së errësirës.
“Çdo natë kemi bombardime dhe granatime. Mendoj se Huthët preferojnë të luftojnë natën. Ndoshta nuk duan që ne dhe fëmijët tanë të flemë në shtëpitë tona”, thotë ai.
Banorët ndihen të braktisur nga qeveria e tyre dhe komuniteti ndërkombëtar, ndërsa frika për atë që mund të ndodhë nëse rebelët hyjnë në qytet është gjithnjë e më e madhe.
Ahmad druhet se një skenar i tillë mund të pasohet nga vrasje dhe hakmarrje ndaj kujtdo që ka kundërshtuar Huthët.
Por shqetësimi i tij më i madh mbetet fëmijët, të cilët nuk mund t’i shpëtojnë zhurmave të luftës.
Ashtu si Ashwaq, edhe ai përpiqet t’ua fshehë realitetin. Kur shpërthimet janë më të forta, u thotë se po zhvillohet një festë.
“U them se është një festë dhe, nëse zhurma është shumë e madhe, u them se është një festë e madhe”, rrëfen ai.
Ndërsa Taizi përballet me bombardime, uri dhe mungesë të ndihmës, Ashwaq ka një apel për komunitetin ndërkombëtar.
“Ju lutem, mos e harroni Taizin. Ne jemi familje të zakonshme. Duam që fëmijët tanë të studiojnë, të luajnë dhe të ëndërrojnë si fëmijët e tjerë në botë. Ne nuk jemi thjesht numra në raportet e lajmeve”, përfundon ajo.







































