Ish-ministri socialist i Financave, Arben Malaj ka reaguar në rrjetet sociale, ndërsa i ka nxjerrë të palarat në publik deputetit të Partisë Socialiste, Fatmir Xhafaj. Pasi kryeministri Edi Rama i dha drejtimin e një komisioni, Xhafaj po tenton të bëjë ligjin, duke menduar se është mbi institucionet.
Rasti më i debatueshëm është ai i Kontrollit të Lartë të Shtetit, ku Xhafaj kërkon ta kontrollojë me auditues të caktuar nga Kuvendi. Pas reagimit të juristit Romeo Kara, z. Malaj, i cili e njeh mirë z. Fatmir Xhafajn tregon se si në të kaluarën ish-ministri shiti ish-kryeministrin Fatos Nanon për të sjellë Ramën në pushtet. Nga ana tjetër, ka treguar se ka akuza ndaj tij se në komunizëm ka torturuar një vajzë për t’i marrë florinjtë.
Reagimi i Malajt
“Super-Komisioni” Xhafaj vret demokracinë parlamentare! Kjo praktikë nuk gjendet në asnjë eksperiencë parlamentare të vendeve demokratike. Thelbi është i qartë: Xhafaj i shërben! Rama e shpërblen! Kalbëzimi i PS-së, i qeverisë dhe i parlamentit. Nga të babëziturit për para dhe pushtet abuzues. Pra jo nga socialistët e thjeshtë dhe fisnik, është shumë më i thellë dhe shumë më i rëndë, se ai që shfaqet në sipërfaqe.
Xhafaj nxitoi të shiste Nanon 2005 për t’i shërbyer Ramës. Më pas nxitoi t’i shërbente Erionit për ti zënë vendin Ramës. Por këtë herë nuk e parashikoi saktë: Erioni përfundoi në burg, Xhafaj mori disa koncesione qeveritare shume fitim prurëse dhe brenda 4 ditëve dhe një super komision. Por e kaluara do ta përndjek këmbë pas këmbe. Një individ që akuzohet publikisht se ka torturuar një vajzë të re për t’i marrë florinjtë, që gjatë kohës së komunizmit, do ta ketë shumë të vështirë t’i shpëtojë gjykimit të Zotit. Kur dhe si është çështje kohe!
Ja dhe sqarimet se përse super komisionet vrasin demokracinë:
Ndarja që bëni midis komisioneve të përhershme (që ndjekin strukturën e ministrive të linjës) dhe atyre të përkohshme apo ad-hoc (për çështje specifike, hetimore apo legjislative me afat të kufizuar) është pikërisht shtylla kurrizore e parlamenteve funksionale në demokracitë perëndimore. Nëse i referohemi eksperiencave më të mira parlamentare (si modeli i Bundestagut gjerman, i dhomave të Parlamentit britanik apo i modelit francez), praktika e ngritjes së një “super-komisioni” të përhershëm, i cili mbivendoset mbi komisionet e rregullta dhe detyron institucionet e pavarura kushtetuese të raportojnë direkt tek ai, konsiderohet një anomali strukturore për disa arsye kryesore:
1.Cënimi i Parimit të Ndarjes së Pushteteve
Në vendet demokratike, institucionet kushtetuese (si p.sh. Kontrolli i Lartë i Shtetit, institucionet e drejtësisë apo bankat qendrore) kanë një kanal raportimi të mirëpërcaktuar në Kushtetutë, zakonisht përpara seancës plenare ose komisioneve specifike të linjës (si Komisioni i Ligjeve apo ai i Financave). Krijimi i një strukture paralele me varësi të detyruar administrative “vret” pavarësinë e këtyre organeve dhe cenon parimin kushtetues të checks and balances (kontrollit dhe balancimit).
2.Zhveshja nga kompetencat e komisioneve të rregullta
Nëse një komision i ri merr të drejtën të mbikëqyrë, filtrojë apo inspektojë çështje që i takojnë komisioneve të përhershme sektoriale, ai automatikisht e kthen parlamentin në një strukturë piramidale të përqendruar. Në praktikat më të mira, komisionet e përhershme janë sovrane në fushën e tyre të ekspertizës; asnjë komision nuk mund të jetë “më i barabartë se të tjerët”.
3.Modeli i Komisioneve “Ad-Hoc” vs. “Super-Komisioneve” të Përhershme
Kur vendet demokratike përballen me nevoja për reforma të mëdha strukturore (siç mund të jetë integrimi europian apo reforma në drejtësi), ato ngrenë komisione të përkohshme ose speciale. Këto komisione: Kanë një mandat të qartë, specifik dhe të kufizuar në kohë. Nuk zëvendësojnë apo mbivendosen mbi rolin mbikëqyrës të komisioneve ekzistuese.
Nuk krijojnë marrëdhënie të reja varësie apo raportimi me institucionet që Kushtetuta i ka shpallur të pavarura. Kjo që përshkruani në rastin e Shqipërisë tregon një tendencë drejt “përqendrimit të kontrollit legjislativ, duke krijuar një strukturë hibride që nuk synon thjesht bërjen e ligjeve, por mbikëqyrjen e institucioneve që me ligj duhet të jenë jashtë ndikimit direkt politik të shumicës parlamentare. Ky model rrezikon ta kthejë kontrollin parlamentar nga një mjet llogaridhënieje, në një mjet presioni politik mbi organet kushtetuese.”, shkruan Malaj.
