Ceremonitë mortore për liderin e ndjerë të Iranit, Ali Khamenei, nisën të premten me praninë e anëtarëve të regjimit që nuk ishin shfaqur publikisht prej disa javësh, si kryetari i Gjykatës Supreme të Iranit, Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, komandanti i Forcave të Armatosura iraniane Amir Hatami dhe kreu i Gardës Revolucionare, Ahmad Vahidi.
Ceremonia e së premtes iu kushtua liderëve dhe delegacioneve ndërkombëtare që kishin mbërritur në Teheran për t’i bërë homazhe Khameneit, i cili u vra në bombardimet amerikane dhe izraelite më 28 shkurt.
Nga sot nis homazhi popullor, ndërsa ceremonitë, të cilat do të shtrihen deri në qytetet shiite të Irakut, do të përfundojnë të enjten, më 9 korrik, në Mashhad, ku do të varroset trupi i Khameneit.
Megjithatë, mënyra se si regjimi po e përdor varrimin e liderit suprem për qëllime propagandistike dhe diplomatike u bë e dukshme që nga dita e djeshme. Në Xhaminë e Madhe Mosalla të Teheranit kaluan aleatë të rëndësishëm, por edhe disa kundërshtarë tradicionalë të regjimit të mullahëve, një fakt që nuk kaloi pa u vënë re.
Ndër të parët që iu afruan arkivolit të Khameneit, i mbështjellë me flamurin iranian dhe mbi të cilin ishte vendosur një çallmë e zezë, ishte nënkryetari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, Dmitry Medvedev. Presidenti iranian Masoud Pezeshkian zhvilloi një takim me Medvedevin dhe deklaroi se Irani vlerëson “qëndrimin mbështetës dhe solidaritetin e qeverisë dhe popullit rus”.
Nga ana e Kinës, në ceremoni mori pjesë deputeti kinez dhe nënkryetari i organit më të lartë legjislativ të vendit, Komitetit të Përhershëm të Kongresit Popullor Kombëtar, He Wei. Përfaqësimi kinez pasqyron marrëdhëniet e ngushta mes dy vendeve, në një kohë kur Irani e sheh Pekinin si partner kyç për forcimin e ekonomisë së tij.
Simbolika e veçantë e pranisë së Arabisë Saudite
I ashtuquajturi “bosht sunit”, që është konsoliduar në Lindjen e Mesme sidomos pas luftës në Iran, u paraqit pothuajse i plotë në ceremoninë e djeshme. Përfaqësues të Turqisë, Arabisë Saudite dhe Katarit ishin të pranishëm në Xhaminë Grand Mosalla.
Përveç pjesëmarrjes në ceremoni, ata zhvilluan edhe kontakte diplomatike me zyrtarë iranianë, ndërsa prapaskenat diplomatike në Lindjen e Mesme mbeten veçanërisht intensive.
Delegacioni saudit drejtohej nga zëvendësministri i Jashtëm i Arabisë Saudite, Walid el Khereiji. Prania e Riadit në varrim tërhoqi vëmendje të veçantë, pasi Irani dhe Arabia Saudite tradicionalisht kanë pasur marrëdhënie të tensionuara, pavarësisht përpjekjeve të viteve të fundit për normalizimin e tyre.
Megjithatë, gjatë periudhës së fundit në mediat amerikane janë publikuar raportime që flasin për pakënaqësinë e Arabisë Saudite ndaj vendimeve amerikane në rajon. Fillimisht, Riadi kundërshtoi sulmin amerikan dhe izraelit ndaj Iranit.
Megjithatë, sipas të njëjtave raportime, pas shpërthimit të luftës Arabia Saudite i kishte bërë të ditur Uashingtonit se ndryshimi i regjimit në Iran duhej të arrihej me çdo kusht, pasi në të kundërt mullahët do të ndërmerrnin kundërsulme në të gjithë rajonin, veçanërisht ndaj shteteve sunite, gjë që, sipas artikullit, ndodhi.
Sipas informacioneve që kanë rrjedhur në media, Arabia Saudite është e zemëruar pas nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, pasi beson se nuk ka më ndikim në hartimin e politikës amerikane për Lindjen e Mesme.
Për më tepër, boshti sunit nuk i sheh me sy të mirë sukseset ushtarake të Izraelit në Liban, as “zonat e sigurisë” që Izraeli mban në Gaza dhe Siri, si edhe shndërrimin e tij në një fuqi të re të madhe rajonale.
Këtë qëndrim, sipas artikullit, duket se e ndan edhe Turqia, e cila është e shqetësuar nga sulmet izraelite në territorin sirian. Ankaraja vlerëson se objektivi i Tel Avivit është destabilizimi i qeverisë së presidentit sirian Ahmed al-Sharaa, i cili gëzon mbështetjen e Turqisë.
Për këtë arsye, nuk konsiderohet rastësi që edhe Turqia dërgoi një delegacion për të marrë pjesë në ceremoninë mortore të Khameneit.
Prania e kurdëve, evropianët nuk u ftuan
Ali Khamenei konsiderohet nga komunitetet shiite në të gjithë rajonin si një figurë e shenjtë. Për këtë arsye, të gjitha organizatat shiite të mbështetura nga Irani dërguan delegacionet e tyre në Teheran.
Mes tyre ishin Hamasi, Hezbollahu, Kataib Hezbolla, organizatë që akuzohet për sulme ndaj objektivave amerikane, si edhe Xhihadi Islamik.
Vëmendje të veçantë tërhoqi edhe pjesëmarrja e një delegacioni nga Kurdistani irakian, rajon që strehon kurdë iranianë dhe ku herë pas here kanë shpërthyer përplasje me Gardën Revolucionare iraniane.
Në ceremoni mori pjesë edhe një delegacion i talebanëve nga Afganistani.
Sipas Al Jazeera, pala iraniane deklaroi se në ceremoni nuk ishin ftuar liderë evropianë, si edhe përfaqësues të vendeve që mbështetën sulmet amerikano-izraelite kundër Iranit.
Mesazhet që synon të dërgojë Teherani
Regjimi iranian tashmë po i përdor ceremonitë mortore të Khameneit edhe për qëllime propagandistike.
Pas protestave masive kundër regjimit që u zhvilluan muajt e fundit në Iran, autoritetet synojnë të shfaqin miliona qytetarë që marrin pjesë në homazhet publike për Khamenein, në mënyrë që këto pamje të transmetojnë një mesazh uniteti si për kundërshtarët e brendshëm, ashtu edhe për opinionin ndërkombëtar.
Gjatë ceremonisë së djeshme, pranë arkivolit të Khameneit ishin vendosur edhe arkivolet e disa anëtarëve të familjes së tij, mes tyre edhe ai i mbesës katërvjeçare, e cila humbi jetën në të njëjtin bombardim.
Mediat shtetërore iraniane i kushtuan vëmendje të veçantë faktit se vajza katërvjeçare u shpall “dëshmore” nga regjimi.
Në të njëjtën kohë, zyrtarët më të lartë iranianë shfaqën publikisht dhimbjen e tyre për humbjen e liderit suprem. Kryetari i Parlamentit iranian dhe drejtuesi i ekipit negociator, Mohammad Bagher Ghalibaf, shpërtheu në lot përpara arkivolit të Khameneit, ndërsa pranë tij ndodheshin presidenti Masoud Pezeshkian dhe ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, të cilët shfaqeshin dukshëm të prekur.
Askush nuk e mohon se me varrimin e Ali Khameneit mbyllet një kapitull shumë i rëndësishëm në historinë 37-vjeçare të Republikës Islamike të Iranit.
Megjithatë, regjimi synon të tregojë se mbetet i qëndrueshëm dhe i gatshëm të mbrojë veten. Përmes këtyre ceremonive madhështore, ai kërkon të përcjellë mesazhin se do të ketë vazhdimësi në strukturat e pushtetit dhe në drejtimin politik të vendit.
Nuk është rastësi që në ceremoninë e së premtes u shfaq edhe kryetari i Gjykatës Supreme të Iranit, Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, i cili akuzohet nga opozita iraniane për përfshirje në vrasjet dhe torturat ndaj protestuesve gjatë demonstratave kundër regjimit.
