Policia malazeze dhe Agjencia për Siguri Kombëtare (ANB) kanë arrestuar pesë persona në Risn, në kuadër të një aksioni kundër rrjetit rus të informacionit “Rybar”. Mes të arrestuarve janë Mihail Zvinçuk, i lidhur me drejtimin e këtij rrjeti dhe i përshkruar si kolonel i shërbimit të inteligjencës ushtarake ruse GRU, si dhe Valeria Zvinçuk. Sipas informacioneve të publikuara nga Pobjeda, operacioni synon të zbardhë veprimtarinë e rrjetit dhe lidhjet e tij të mundshme me strukturat ruse të sigurisë. Përgjegjësia konkrete e të arrestuarve duhet të përcaktohet gjatë hetimeve.
“Rybar”, nga një kanal ushtarak në Telegram në një rrjet ndërkombëtar
“Rybar” u themelua në vitin 2018 nga Mihail Zvinçuk dhe Denis Shçukin. Fillimisht, rrjeti publikonte analiza ushtarake dhe informacione mbi zhvillimet në front, ndërsa fitoi ndikim të madh gjatë luftës në Ukrainë, duke u zgjeruar në disa platforma digjitale.
Institucionet perëndimore e lidhin veprimtarinë e tij me përhapjen e narrativave në favor të Kremlinit dhe përpjekjet për të ndikuar në opinionin publik jashtë Rusisë. Për këtë arsye, rrjeti është vënë në fokusin e shërbimeve të sigurisë dhe institucioneve që monitorojnë operacionet e ndikimit informativ.
Sanksionet e BE-së dhe akuzat për propagandë ruse
Mihail Zvinçuk është nën sanksionet e Bashkimit Evropian që nga qershori i vitit 2023. Sipas arsyetimit të Këshillit të BE-së, ai drejtonte “Rybar”-in dhe ishte pjesë e një grupi pune të formuar nga presidenti rus Vladimir Putin për koordinimin e aktiviteteve që lidhen me luftën në Ukrainë.
Edhe autoritetet britanike e kanë identifikuar “Rybar”-in si një aktor të operacioneve ruse të manipulimit të informacionit dhe ndërhyrjes në proceset demokratike. Sipas vlerësimeve të tyre, aktivitetet e rrjetit lidhen me administratën ruse, ndërsa financimi sigurohet pjesërisht nga korporata shtetërore “Rostec”. Britania pretendon gjithashtu se operativët e tij bashkëpunojnë me pjesëtarë të shërbimeve ruse të inteligjencës.
Llogaritë anonime dhe inteligjenca artificiale
Sipas qeverisë britanike, “Rybar” përdor llogari anonime, anketa të pretenduara dhe përmbajtje të krijuara me inteligjencë artificiale për të përhapur narrativa në përputhje me interesat e Kremlinit. Në korrik të vitit 2026, Britania e Madhe vendosi sanksione të tjera ndaj personave të lidhur me këtë rrjet, në kuadër të masave kundër operacioneve ruse të ndikimit informativ. Hetimi në Mal të Zi pritet të sqarojë nëse rrjeti ka zhvilluar aktivitete të organizuara në këtë vend dhe nëse ekzistojnë prova për përpjekje konkrete për të ndikuar te publiku apo institucionet.
“Rybar” dhe shtrirja në Ballkanin Perëndimor
Sipas një analize të Institutit Amerikan për Studimin e Luftës (ISW), të publikuar në nëntor 2024, Zvinçuk kishte folur për një rrjet me më shumë se 250 kanale komunikimi në 28 gjuhë. Ai kishte përmendur gjithashtu hapjen e shkollave të medias në Serbi, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Kirgistan. Këto të dhëna kanë shtuar vëmendjen ndaj zgjerimit të rrjetit jashtë Rusisë, përfshirë Ballkanin Perëndimor.
Rajoni, për shkak të ndarjeve politike dhe çështjeve të pazgjidhura, konsiderohet një hapësirë ku fushatat e ndikimit informativ mund të ndikojnë në perceptimin publik dhe qëndrimet ndaj aleancave ndërkombëtare. Arrestimet në Mal të Zi mund të ndihmojnë në përcaktimin nëse “Rybar” ka vepruar në rajon vetëm përmes kanaleve mediatike apo ka pasur edhe struktura të tjera organizative dhe operative.
Edhe SHBA-ja në fokusin e hetimeve ndaj rrjetit
Departamenti Amerikan i Shtetit ka identifikuar publikisht persona të lidhur me “Rybar”-in përmes programit “Rewards for Justice”, duke ngritur dyshime për përfshirjen e tyre në operacione të ndikimit të huaj. Së bashku me sanksionet e Bashkimit Evropian dhe masat e autoriteteve britanike, këto veprime tregojnë se veprimtaria e rrjetit është në vëmendjen e disa institucioneve perëndimore.
Aksioni në Mal të Zi pritet të hedhë dritë mbi shtrirjen e mundshme të “Rybar”-it në Ballkan dhe lidhjet e tij të pretenduara me strukturat ruse. Megjithatë, çdo përgjegjësi penale e personave të arrestuar duhet të mbështetet në prova dhe të përcaktohet përmes procedurave ligjore.
