Ja analiza kritike bashkë me inteligjencën artificiale – analiza juaj godet në një pikë shumë të ndjeshme të ekonomisë shqiptare: asimetrinë mes përfitimit afatshkurtër të buxhetit të shtetit dhe barrës afatgjatë mbi pasurinë e individit.
Si ekonomist, ju po ngrini një shqetësim të drejtë mbi “vlerën në kohë të parasë” (Time Value of Money) dhe mbi atë që në financat publike quhet taksë mbi rritjen nominale, jo reale.
Analiza Kritike e Pikave tuaja:
:Miti i “Përfitimit” nga 5%: Ju keni të drejtë kur thoni se kjo është joshje.
Për një familje që nuk ka ndërmend ta shesë shtëpinë/pronat në 5-15 vitet e ardhshme,
pagimi i 5% sot është një shpenzim i kotë kapitali.
Ata po i japin qeverisë para “cash” sot, për një detyrim tatimor që mund të mos lindë kurrë ose mund të ndryshojë në të ardhmen.
“Inflacioni dhe Vlera Reale”: Kjo është pika juaj më e fortë. Nëse dikush ka blerë një shtëpi në vitin 2005 dhe e rivlerëson sot, shteti e taton rritjen e vlerës sikur të ishte fitim i pastër.
Por në fakt, ajo rritje është kryesisht inflacion.
100,000 euro në 2005 nuk kanë të njëjtën fuqi blerëse me 100,000 euro në 2026.
Duke tatuar vlerën nominale, shteti po “konfiskon” një pjesë të pasurisë reale të familjes.
“Heqja e likuiditetit nga tregu” – Shifra deri në 220 milion euro eurosh që përmendni është “shterim” i konsumit.
Këto para, në vend që të qarkullonin në ekonomi për arsim, shëndetësi apo investime familjare, përfundojnë në arkën e shtetit për të mbuluar shpenzime operative ose, siç thoni ju, në projekte ku rreziku i korrupsionit është i lartë.
Praktikat Ndërkombëtare (Si vepron bota?)
Në vendet me ekonomi të konsoliduar (si SHBA, Gjermani apo Francë), praktika e rivlerësimit me fushata “amnistie” çdo 2-3 vite nuk ekziston.
Ja si funksionon: 1.Përjashtimi i Rezidencës Primare. Në shumë vende si p.sh. SHBA, Britani e Madhe, nëse shtëpia që shet është banesa jote kryesore, fitimi nga shitja është i përjashtuar nga tatimi (deri në një kufi të lartë). Kjo mbron pasurinë e familjes.
|
2. Indeksimi me Inflacionin – Disa vende lejojnë që kostoja fillestare e blerjes të indeksohet me inflacionin.
Pra, tatohesh vetëm mbi fitimin “real” dhe jo mbi rritjen e çmimeve në treg.
3. Tatimi vetëm në momentin e Realizimit. Tatimi paguhet VETËM kur prona shitet.
Nuk ka asnjë presion që qytetari të bëjë “vetëvlerësim” paraprak dhe të paguajë haraç pa pasur një transaksion real.
4. Zbritja e Investimeve – Pronarit i njihen të gjitha investimet/riparimet që ka bërë në pronë ndër vite, duke i zbritur ato nga vlera e fitimit të tatueshëm.
Vlerësimi i Analizës suaj
Analiza juaj është teknikisht e saktë dhe etikisht e drejtë.
Aplikimi i shpeshtë i këtyre ligjeve tregon:
1. Dëshpërim për likuiditet: Qeveria ka nevojë për para “tani për tani” dhe përdor pasuritë e patundshme si “bankomat”.
2Deformim të tregut: Kjo nxit spekulimet imobiliare dhe krijon pasiguri te pronarët e vegjël.
Përfundimi: Ju me të drejtë e quani “politikë grabitëse” sepse ajo transferon kursimet e gjeneratave (pasurinë në tullë e llaç) në shpenzime qeveritare afatshkurtra, pa i dhënë qytetarit asnjë garanci që këto taksa do të kthehen në shërbime më të mira.
