Shtetet e Bashkuara po përgatiten të ndërmarrin një hap që mund të shënojë një ndryshim të thellë në ekuilibrin e brendshëm të NATO-s: Uashingtoni thuhet se është gati t’ua lëshojë disa pozicione të larta në zinxhirin komandues të Aleancës komandantëve evropianë, duke ruajtur kontrollin e pozicioneve më të rëndësishme strategjike. Ky vendim vjen mes presionit në rritje politik dhe ushtarak ndaj Evropës për të marrë një rol më qendror në mbrojtjen e saj, ndërsa Shtetet e Bashkuara pritet të riorientojnë disa nga prioritetet e tyre drejt Indo-Paqësorit dhe konkurrencës me Kinën.
Zhvendosja e komandës së NATO-s
Shtetet e Bashkuara thuhet se janë gati të heqin dorë nga dy pozicione komanduese të profilit të lartë, duke i emëruar ato në figura evropiane. Pika kryesore e lajmit ka të bëjë me Komandën e Forcave të Përbashkëta në Napoli, një nga komandat kryesore operative të NATO-s, historikisht e udhëhequr nga një oficer amerikan. Napoli nuk është një seli simbolike: është një qendër strategjike kyçe për operacionet dhe planifikimin e Aleancës në krahun jugor, një zonë që ka rifituar interes të madh pas paqëndrueshmërisë kronike në Mesdheun e madh, krizave në Lindjen e Mesme dhe fokusit në rritje në rrugët detare dhe sigurinë energjetike. Komanda tjetër është Norfolku, në Shtetet e Bashkuara, një komandë që ka fituar gjithnjë e më shumë rëndësi vitet e fundit për shkak të lidhjeve të saj me sigurinë e linjave transatlantike të komunikimit.
Një NATO më “evropiane”
Zgjedhja amerikane nuk nënkupton një tërheqje të plotë të Shteteve të Bashkuara nga struktura e NATO-s, por sinjalizon një trend: zvogëlimin e kontrollit të drejtpërdrejtë mbi disa leva operacionale, duke i lënë aleatët evropianë me përgjegjësi më të dukshme për menaxhimin e përditshëm ushtarak. Pavarësisht rëndësisë politike të lajmit, Shtetet e Bashkuara do të ruajnë kontrollin e roleve thelbësore, duke filluar me rolin më të rëndësishëm të Aleancës: atë të Komandantit Suprem të Forcave Aleate për Evropën (SACEUR), i caktuar tradicionalisht një gjenerali amerikan.
Kjo është komanda supreme e forcave të NATO-s në Evropë, kulmi absolut i strukturës së integruar ushtarake. Mbajtja e saj do të thotë ruajtja e lidershipit strategjik të parandalimit dhe planifikimit të përgjithshëm, veçanërisht në lidhje me Frontin Lindor dhe marrëdhënien e drejtpërdrejtë me Rusinë. Me fjalë të tjera, mesazhi i nënkuptuar është i qartë: Shtetet e Bashkuara duan një NATO në të cilën Evropa është më pak një “klient” dhe më shumë një “partner operacional”, ndërsa e mban Uashingtonin si udhëheqësin përfundimtar strategjik.
Zgjedhja e SHBA
Transferimi i roleve komanduese vjen në mes të një transformimi strukturor. Pushtimi i Ukrainës nga Rusia e ka rikthyer Aleancën në një mendësi konfrontimi të drejtpërdrejtë midis fuqive, duke detyruar një rishikim të doktrinave të mbrojtjes, vendosjes së trupave dhe menaxhimit të infrastrukturës ushtarake evropiane. Në këtë skenar, zhvendosja e përgjegjësive operacionale tek evropianët do të thotë gjithashtu shtyrja e shteteve anëtare për të forcuar aparatin e tyre të integruar ushtarak jo vetëm në aspektin e armatimeve, por edhe në aspektin e qeverisjes. Politikisht, ky veprim i dërgon gjithashtu një sinjal Moskës.
Ndërsa Shtetet e Bashkuara ruajnë lidershipin strategjik, Evropa po shtyhet të demonstrojë aftësinë e saj për të menaxhuar drejtpërdrejt qëndrimin ushtarak të Aleancës. Kjo mund të forcojë besueshmërinë e parandalimit të NATO-s, pasi tregon se jo gjithçka varet nga Uashingtoni dhe se kontinenti evropian mund të mbajë një nivel më të lartë përgjegjësie operacionale. Në të njëjtën kohë, del në pah një interpretim tjetër kyç: dëshira e Amerikës për të përqendruar burimet dhe vëmendjen në konkurrencën me Kinën. Megjithatë, një element pasigurie mbetet: efekti i brendshëm politik në Evropë. Nëse zgjedhja amerikane do të materializohej, disa qeveri mund ta interpretonin atë ose si një mundësi për të forcuar autonominë evropiane ose si frikë se është shenja e parë e një shkëputjeje progresive.