Ngjarja dramatike e një përplasjeje pothuajse fatale të një Boeing 747 të Olympic Airways mbi Athinë në vitin 1978 mbetet një dëshmi e pilotimit të jashtëzakonshëm nën presion ekstrem. Me përparimet e fundit në sigurinë ajrore, rikthimi te kjo ngjarje nënvizon rëndësinë e trajnimit dhe të vendimmarrjes brenda sekondave për të shmangur katastrofën, duke e bërë këtë histori po aq tërheqëse edhe sot.
Ishte 9 gusht 1978, kur një avion i Olympic Airways pothuajse u përplas në qendër të Athinës, ndërsa piloti arriti ta shmangte fatkeqësinë vetëm në sekondat e fundit të fluturimit.
Ishte një ditë e nxehtë gushti në Aeroportin Ndërkombëtar të Ellinikonit, kur katërqind pasagjerë hipën në fluturimin 411 të Olympic Airways drejt Nju Jorkut, shumica prej tyre shtetas amerikanë që po ktheheshin nga pushimet verore në Greqi. Në atë fluturim transatlantik në distancë të gjatë kishte tetëmbëdhjetë anëtarë ekuipazhi.
Piloti, Sifis Migadis, i cili ishte përgjegjës për drejtimin e avionit gjigant prej 370 tonësh, kishte tridhjetë e dy vite përvojë fluturimi. Në kabinë e shoqëronte bashkëpiloti Constantinos Fikardos, gjithashtu një pilot me përvojë të madhe, me të cilin fluturonte shpesh.
Ajo që ndodhi brenda vetëm nëntëdhjetë e tre sekondave atë ditë do të mbetet e gdhendur përgjithmonë në kujtesën e 418 personave që ndodheshin në bordin e Boeing 747 të Olympic Airways.
Nisja dhe dështimi i motorit të avionit të Olympic Airways
Në orën 14:00 të asaj dite, ekuipazhi zuri vendet e tij dhe avioni hyri në pistë për ngritje. Aeroplani mbante 160 tonë karburant, pasi do të fluturonte drejtpërdrejt nga Athina në Nju Jork.
Gjatë ngritjes, avioni nuk arriti të fitonte lartësinë e nevojshme. Para se rrotat të shkëputeshin plotësisht nga toka, u dëgjua një shpërthim nga motori i djathtë, i cili ishte dëmtuar.
Migadis nuk mundi ta ndalonte më avionin dhe urdhëroi Fikardosin të ngrinte rrotat, për të vazhduar ngritjen.
Ndërkohë, inxhinieri i fluturimit, sapo pa dëmtimin në motor, ndërpreu furnizimin me ujë duke çaktivizuar sistemin e injektimit të ujit në të gjithë motorët. Si pasojë, avioni humbi rreth 4.500 paund shtytje.
Piloti po përpiqej me dëshpërim ta ngrinte mjaftueshëm Boeing 747-ën, ndërsa personeli i kontrollit nga toka mendonte se avioni do të përplasej me qytetin e Athinës.
Me një lartësi minimale fluturimi, piloti arriti të kalonte mbi pengesën e parë, një kodër në zonën e Alimosit. Kodra ishte 200 metra (656 këmbë) e lartë.
Migadis fluturoi në një lartësi prej vetëm 209 metrash (685 këmbë), përpara se avioni të fillonte sërish të humbiste lartësi. Në të njëjtën kohë, Fikardos po dërgonte sinjale emergjence të dëshpëruara drejt kullës së kontrollit.
Alarmet në aeroport ranë, ndërsa avioni gjigant fluturonte mbi pallatet e Kallitheas dhe Nea Smyrnit, duke kaluar pothuajse duke prekur majën e godinës Interamerican në Bulevardin Syngrou.
Sipas një stjuardese, nga dritaret e avionit ata mund të shihnin punonjësit që po punonin në zyra, të cilët i shikonin nga pas avionin, plotësisht të tronditur dhe të habitur.
Në atë moment, avioni po fluturonte me një shpejtësi prej vetëm 160 milje në orë, në një lartësi të pabesueshme prej rreth 55 metrash (180 këmbë) mbi tokë.
Piloti vendos të përplasë avionin në një kodër.
Migadis zgjodhi ta mbante avionin të qëndrueshëm në një pozicion horizontal, pasi e njihte shumë mirë ligjin e aerodinamikës. Siç kishte thënë në një intervistë, ai theu shumë rregulla të aviacionit për ta mbajtur avionin në ajër.
Ai vendosi të mos kthehej dhe të mos përpiqej të manovronte për të dalë nga situata. E mbajti avionin duke vazhduar drejt përpara, pasi kishte vendosur të përpiqej të arrinte malin Egaleo, për ta përplasur avionin në një zonë të pabanuar.
Gjatë atyre nëntëdhjetë e tre sekondave dramatike, dy burrat në kabinë ishin në heshtje. Në të njëjtën kohë, inxhinieri po përpiqej me dëshpërim të riparonte motorët në çdo mënyrë të mundshme, ndërsa pilotët mbetën të përqendruar, të qetë dhe të vetëpërmbajtur.
Kjo ishte arsyeja pse shumica e pasagjerëve nuk e kuptuan se çfarë po ndodhte dhe kishin përshtypjen se fluturimi i ulët mbi Athinë ishte i planifikuar. Madje, disa prej tyre po bënin fotografi nga dritaret, ndërsa avioni kalonte vetëm pak mbi çatitë e ndërtesave.
Në orën 14:05, një fllad i lehtë e ndihmoi Boeing 747-ën të ngrihej edhe disa metra më lart, gjë që, në kombinim me uljen e injektimit të ujit, i mundësoi avionit të kthehej lehtë, përpara se të përplasej me malin Egaleo të Athinës.
Avioni i Olympic Airways ulet në Ellinikon
Pikërisht para se avioni të përplasej me malin Egaleo, Migadis mori një vendim në sekondën e fundit dhe kreu disa manovra të dëshpëruara, duke arritur ta kthente avionin dhe të fluturonte përsëri drejt Ellinikonit.
Personeli në kullën e kontrollit nuk e dinte çfarë po ndodhte, pasi nuk kishte asnjë komunikim nga kabina e pilotit. Kur panë Boeing 747-ën duke u kthyer nga ana e Pireut, nuk u besonin syve.
Migadis fluturoi mbi det pranë Pireut dhe hodhi një pjesë të karburantit, duke e bërë avionin më të lehtë, çka i mundësoi të kthente në mënyrë të sigurt avionin gjigant në Ellinikon dhe ta ulte me sukses.
Kthimi i avionit u prit me duartrokitje delirante nga njerëzit në tokë. Kur Migadis doli nga avioni, pa dy vajzat e tij duke e pritur.
Dy gratë ishin njoftuar nga një kushëri, i cili kishte parë avionin duke fluturuar vetëm disa metra mbi fushën e futbollit Panionios dhe u kishte thënë se ai pothuajse kishte goditur shtyllat e ndriçimit dhe se do të ishte rrëzuar.
Qetësia, aftësitë dhe përvoja e Migadis shpëtuan pa dyshim mijëra jetë. Sikur avioni të ishte rrëzuar në një zonë të banuar, pasojat do të kishin qenë katastrofike. Avioni fluturoi në lartësi aq të ulëta sa duken të pamundura. Madje edhe inxhinierë nga Boeing kanë deklaruar se nuk ishte e mundur që ai tip avioni të qëndronte në ajër me shpejtësi kaq të ulëta.
Pas kësaj tragjedie të shmangur, Migadis, si heroi që ishte, mori sërish vendin e tij në kabinën e pilotit të një avioni zëvendësues dhe, në orën 18:00, bashkë me pjesën tjetër të ekuipazhit, fluturoi katërqind pasagjerët përtej Atlantikut drejt Nju Jorkut.
Siç deklaroi Migadis në një intervistë në vitin 1994:
“Ne që mbijetuam atë ditë, jemi udhëtarë të fshehtë në jetë.”